SÖZLÜK

A

Aşkenaz: Tevrat'taki milletler listesinde bilinmeyen halk. (Tevk.10) Günümüzde Orta ve Doğu Avrupa Yahudileri için kullanılır.

Aşkenazim:  Yahudilikte Filistin Geonimlerine ( iki büyük Yahudi akademisinin başlarına verilen ad)  bağlı Yahudilere verilen ad. Orta ve Doğu Avrupa Yahudileri ve kültürlerine verilen isim.

B

Badkhn:  Aşkenaz Yahudi düğünlerinde şair, meddah, eğlendirici.

Badkhones: 'Bakhn'ın (düğün şairi) şiir ve şarkılardan oluşan repertuarı.

Baraban: Yidiş dilinde davul.

Bar-Mitzva: (Aramice ve İbranice 'Emrin Oğlu') Genel kullanılışı normal olarak 13 yaşında bir oğlanın ibadet topluluğuna kabul edilme töreni. Daha dar anlamda terim,  dini emirlere tam anlamıyla uyma yükümlülüğü altında bulunan her hangi bir yetişkin Yahudi erkeği. Oğlan çocuğu 13 yaşına bastığında dini sorumlulukları kabulü için dini tören yapılır.

Bat- Mitzvah: ( İbranice 'Emrin Kızı') 12 yaşındaki Yahudi kız çocuklarının dini emirlere tam anlamıyla uyma yükümlülüğü altına girmesi. Bar-Mitzva'nın bayanlar için karşılığı. 12 yaşına basan Yahudi kız çocuğuna dini sorumlulukları kabul ettiğine dair dini tören yapılır.

Brit Milah:  Yahudilerde erkek bebeğe 8 günlükken yapılan sünnet.

Bulgar:  (Bulgarish, Bulgareasca). Klezmer Müziği'nin en popüler formalrındandır. XIX.yüzyıl sonlarına doğru doruk noktasına ulaşmış, daha sonra Dave Tarras tarafından Amerika'da çalınmış ve tanınmıştır. Basarabya/Moldovya dansından esinlenmiş bir formdur. İsmini Basarabya ve Doğu Romanya'da yaşayan çoğunluktaki Bulgar halkından almıştır.Tempolu, 2/4 lük bir çember dansıdır.

D

Diaspora: (sürgün, dağılma) Yahudilerin genellikler tutsaklık, sürgün ve bazen de seyahat ve benzeri nedenlerle Filistin bölgesinden ayrılarak başka bölgelerde yaşamaları. Yahudi diasporası M.Ö'den başlayıp günümüze kadar devam etmektedir. Günümüzde İsrail toprakları dışında yaşayan her Yahudi diasporada kabul edilir.

Dobriden: (iyi gün) Hızlı tempoda bir dans parçası.

Doina: Romanya'daki çoban ağıtlarından esinlenerek söylenen, belirli bir forma sahip, ölçüsüz, dinleti veya solistin kabiliyetini göstermesine imkan tanıyan ve daha çok düğünlerde kullanılan bir formdur. Bu form göçmen klarnetçiler arsında çok polüler olmuştur. Forshpil bölümüyle başlayıp, ana tema, sonrasında doğaçlama yapılan bölüm ve temponun iki katına çıkarıldığı nokshil de de denilen bölümle sona erer. Melodiler genelde akordeon veya santurun uzun akorları eşliğinde çalınır.

F

Fidl: Yidiş dilinde keman.

Fleyt: Yidiş dilinde flüt.

Forshpil: Prelüd.(doinanın girişi)

Freylekh: Melodilerini genellikle Yahudi dini müziklerinden, Hasidik nigunlarından almış; neşeli ve hareketli dans parçalarıdır.

G

Gasn Nign: Düğünlerde sokakta çalınan bir parça.

H

Hasidik: XVII.yüzyılda Polonya'da ortaya çıkmış bir Yahudi mistik cemaatidir. Bu cemaat müziği ibadette çok yoğun bir şekilde kullanmışlardır.

Haskalah: Yahudi geleneğinde XVIII. ve XIX.yüzyıldaki aydınlanma hareketine verilen addır.

Hazan:  Sinagoglarda baş şarkıcı.

Honga: Moldovya menşeli 2/4'lük bir dans.

Hora: Doina formundan sonra çalınan, 3/8 veya 5/8'lik Romanya-Yahudi formu. Zhok, Londre, Vokehl krimer tants'da denir.

K

Kale Bazetsn: Serbest ritimli, enstrumantal veya sözlü parça. Düğün öncesi kadınların katıldığı bir törende söylenir.

Kapelye: Klezmer orkestrası.

Kantillon: Yahudi Dînî Müziği'nde kullanılan bir dini terimdir. Eşliksiz, servest bir ritimde söylenen dini parçalara denir.

Ketubah: Yahudilerde evlilik antlaşması.

Khosid: 2/4'ük, yavaş tempoda, Hasidik Nigun melodilerine benzeyen bir dans.

Khupe: Altında düğün töreninin yapıldığı çardak.

Klezmer: Orta ve Doğu Avrupa Aşkenaz Yahudileri'nin müziğidir.

Klezmorim: Klezmer müzisyenleri.

M

Ma Yofus: Tevrat'ta Hz.Süleyman'ın Şarkıların Şarkısı adlı pasajından uyarlanan ve 'Tants,tants Yidelekh' veya 'Reb Davidl's Nigun' ismiylede bilinen parçadır.

Mazal Tov: İbranice iyi şanslar.

Mezmur: Eski Ahit içerisinde yer alan ve 150 ilahiden oluşan metin. Bu ilahilerin yazarının Davud olduğu konusundaki geleneksel düşünce, günümüzde halen tenkit edilmektedir.

N

Nigun: Hasidikler tarafından söyleyenen sözsüz melodiler.

S

Secunda: Yidiş dilinde Kapelyelerde ikinci keman.

Sefarad: İber yarımadasından XV.yüzyılda sürülen İspanya ve Portekiz Yahudileri. İslam ve Hristiyan kültürel altyapılarına sahip olan Yahudiler, Kuzey Afrika, Orta Doğu ve bazı Avrupa ülkelerine dağılmışlardır.

Sefardim: Yahudilikta Bağdar Geonimlerine bağlı olan Yahudiler'e verilen ad. İspanya ve Portekiz Yahudileri için kullanılan terim.

Shadkhn: Yidiş dilinde çöpçatan.

Sher: 2/4'lük Rus stili bir dans.

Shtetl: Yidiş dilinde Küçük kasaba.

Sirba: Geleneksel Romanya dansı.

T

Tats: Yidiş dilinde zil.

Tish Nigunim: Yavaş veya orta hızda dualar eşliğinde söylenen melodilerdir. Genellikle düğünlerde ve Yahudiler için kutsal gün cumartesi yani 'Şabat' günü çalınır.

Tsimbl: Klezmer Müziği'nde kullanılan bir çeşit santur.

Y

Yidiş: Aşkenaz Yahudileri'nin kullandığı, Ortaçağ Almancası ve İbranice karışımı bir dil.